WiNS is Wandelen in Natuurlijk-Spanje

Uw eerste vraag is misschien "wat betekent WiNS?"  Wel zoals de titel al zegt, WiNS staat voor "Wandelen in Natuurlijk-Spanje".

WiNS is een jonge in Spanje gevestigde onderneming, geheel gericht op het begeleiden en organiseren van wandelingen voor Nederlands sprekende natuurliefhebbers in Noord-Spanje. Uw wandelingen worden begeleidt door een Nederlandse gids die de omgeving kent als "zijn broekzak" en werkelijk weet waar hij over praat.

De onderneming is nieuw, maar aan ervaring zeker geen gebrek! Uw gids organiseert en begeleidt al jarenlang excursies in het Cantabrisch Gebergte varierend van een rustige wandeltocht tot het afdalen in grotten en bergkloven, of bv. het fotograferen van bergbloemen.

WiNS organiseert uw wandelvakentie geheel naar wens. Een rustige wandeling, het ontdekken van wilde orchideeën, cirkelende gieren boven hun horst, een nestelende kolonie ooievaars of bijzondere geologische bezienswaardigheden zijn slechts enkele voorbeelden van wat er allemaal mogelijk is.

Kortom, u hoeft "alleen maar" te bedenken wat u wilt zien en gedurende welke dagen. Echter,uit ervaring weten wij hoe lastig dat soms kan zijn, vooral indien het een geheel onbekende landstreek betreft. Daarom geeft deze website een uitgebreid beeld over onze activiteiten in de weelderige natuur van dit bijzondere gebied.

U kunt informeren naar meer algemene of specifieke informatie via het contactformulier of via mijn e-mail die staat vermeld op mijn Google+ profiel.

Natuurlijk zijn wij volledig beschikbaar voor het verstrekken van verdere inlichtingen en suggesties om samen met u de ideale wandelvakantie te creëren.

Bent u geinteresseerd? Bekijk eens rustig de informatie op deze site.

Kalksteenbergen met een mediterrane invloed, gelegen in het zuiden van het Cantabrisch Gebergte.

Hoe is het Cantabrisch Gebergte het gemakkelijkst te bereiken?

Inleiding

Indien het Cantabrisch Gebergte uw interesse heeft gewekt en het is bekend waar het zich bevindt, is een volgende belangrijke kwestie: hoe is dit gebied het gemakkelijkst te bereiken?

De twee belangrijkste manieren zijn: per eigen vervoer vanuit Nederland of met het vliegtuig naar Spanje, om vervolgens met een huurauto of het openbaar vervoer verder te reizen. De eerste manier zal veel gebruikt worden door mensen voor wie een verblijf in het Cantabrisch Gebergte een onderdeel is van een langere vakantie.

Ondanks dat tegenwoordig de meeste auto´s zijn uitgerust met een GPS navigatiesysteem, wordt hier toch een overzicht gegeven van de meest gebruikelijke routes, waarbij gebruik is gemaakt van Google Maps.

Eén van de basis uitvalsplaatsen voor onze wandeltochten is het dorpje Cistierna, strategisch gelegen aan de zuidrand van het centrale gedeelte van het Cantabrisch Gebergte. Dit dorpje is om deze reden de  eindbestemming van de beschreven routes.

Met eigen vervoer vanuit Nederland

Voor de uit Nederland komende reizigers zijn er vanaf de Frans-Spaanse grens twee hoofdroutes. Aanvankelijk volgen beide routes de snelweg tot voorbij San Sebastian. Vervolgens is de snelste manier de zuidelijke route over Vitoria en Burgos. Tot aan het plaatsje Sahagún volgt het gehele traject de snelweg. De laatste 55 km. tot aan Cistierna gaan over een vrijwel rechte provinciale weg, bijna zonder verkeer. De alternatieve route volgt de kuststrook via Bilbao tot aan Santander, waar de snelweg het binnenland inbuigt. Uiteindelijk wordt de snelweg verlaten in het plaatsje Aguilar de Campoo, van waar de laatste 90 km. gaan over de autonome CL-626. Beide routes staan aangegeven op onderstaande kaart. De zuidelijke route duurt zo´n 4 uur en de kustroute duurt een half uur langer (volgens Google Maps).

Kaart van Google Maps die de belangrijkste routes vanaf de Frans-Spaanse grens tot aan Cistierna toont.

Per vliegtuig vanuit Nederland

Vele Spaanse steden hebben hun eigen vliegveld, waaronder de relatief nabijgelegen steden Santander (198 km.), Avilés (Asturias, 178 km), Valladolid (150 km.) en zelfs onze provinciale hoofdplaats León (74 km.).

Echter de meeste vluchten vanuit Nederland zullen gaan naar Madrid of Bilbao.

Kiest men voor Bilbao, dan is de meest voor de hand liggende route de eerder beschreven kustroute over Santander en Aguilar de Campoo (300 km in 3 uur en 20 minuten). Ook kan men aansluiten op de eerder beschreven zuidelijke route via een snelweg naar Miranda del Ebro. Dit traject is 40 km. langer, heeft 140 km. tolweg en is qua tijdsduur niet korter dan de vanaf Bilbao tolvrije kustroute. Bilbao is een goede keus als er gekozen is voor wandelingen langs de rotskusten van Asturias.

Kiest men voor Madrid dan zijn er twee mogelijkheden. Of men neemt de A1 naar Burgos en vervolgens de A-231 richting León om in Sahagún de provinciale weg naar Cistierna te nemen (totale afstand 401 km., tijdsduur 3 uur 53 minuten, geen tol, 55 km. provinciale weg). 

Route Madrid-Cistierna over Burgos.

Bij de tweede mogelijkheid neemt men de A-6 richting A Coruña, om in Benavente de A-66 richting León te nemen. Vlak voor León moet de aansluiting op de nationale weg (N-625) naar Cistierna worden gezocht. Met een GPS moet dit geen probleem zijn, echter wil men eventueel gezoek gewoonweg voorkomen is de volgende route de oplossing: zo´n 10 km. voor León neemt men via de afslag 152 de A-231 richting Burgos, na 22 km. verlaat men deze snelweg via de afslag 21B, vervolgens rijdt men 7km. richting Mansilla de las Mulas, waar men rechtsaf slaat naar Cistierna (totale afstand 412 km., tijdsduur 3 uur 52 minuten, een toltunnel, 50 km. nationale weg)

Route Madrid-Cistierna over Benavente.

Detailroute om de aansluiting op de N-621 naar Cistierna te verkrijgen.

Waar ligt nu eigenlijk het Cantabrisch Gebergte?

Spanje behoort tot de meest bergachtige landen van Europa. Echter, uitgezonderd de Pyreneeën zijn de Spaanse gebergten vrijwel onbekend bij het grote publiek. Dus misschien is wel de eerste vraag die bij veel lezers van deze website opkomt: waar ligt nu eigenlijk dit Cantabrisch Gebergte? 

Het Cantabrisch Gebergte ligt in het noorden van Spanje, evenwijdig aan de Golf van Biskaje.

Kaart 1 toont de ligging van het Cantabrisch Gebergte in Spanje.

Het Cantabrisch Gebergte is één van de vier belangrijke bergketens gelegen in noordelijke helft van Spanje. De andere gebergten zijn de al genoemde Pyreneeën, het Castiliaans Scheidingsgebergte en het Iberische Randgebergte. Een schematische weergave is te zien op onderstaande kaart. 

Kaart 2 toont een schematisch overzicht van de belangrijkste gebergten van Noord-Spanje.

Behalve de vier hoofdgebergten bevinden er zich in de noordelijke helft van Spanje nog een aantal kleinere en lagere gebergten. Rondom het Cantabrisch Gebergte liggen er drie, te weten: het Baskisch Gebergte (Montes Vascos) in het oosten, het Galicisch massief (Macizo Galaico) in het westen en de bergen van León (Montes de León) in het zuidwesten. Naar het zuiden daalt het Cantabrisch Gebergte af naar de Noordelijke Spaanse Hoogvlakte. Vooral het Galicisch massief en de bergen van León zijn vanwege hun onbekendheid zeker geen gangbare namen, vandaar dat ze op de kaart staan aangegeven met de Spaanse naam.

Kaart 3 toont een schematisch overzicht van de belangrijkste topografische elementen van Noordwest-Spanje.

Een overzicht van de gegeven informatie op deze site

De gegeven informatie op deze site is op te splitsen in twee blokken: 

• De informatie die betrekking heeft op de eigenlijke activiteiten van "Wandelen in Natuurlijk Spanje" (WiNS), die zich bevindt in het dropdown menu direct onder de coverfoto.
• De informatie die betrekking heeft op het geografische gebied waar onze onderneming haar activiteiten ontplooid en die wordt behandeld in de blogposts. 

In het dropdown menu kunt u volgende informatie vinden: 

• Een korte samenvatting van de opzet van Wins en enige achtergrond informatie betreffende uw gids.
• De betrokkenheid van WiNS met de Nederlands sprekende toerist, de mogelijkheid tot het creëren van een wandeltocht op maat en, indien gewenst, de extra educatieve waarde betreffende de flora, fauna, geologie, geschiedenis en andere aspecten van het Cantabrisch Gebergte.
• Enkele voorbeelden waarin WiNS zich heeft gespecialiseerd en waar men dus meer dan een gewone uitleg mag verwachten, bv. het opsporen van wilde orchideeën of van planten en dieren in het algemeen, of een geologische uitleg betreffende het ontstaan van het landschap.
• Tevens wordt verteld waar de wandelingen plaatsvinden (in het Cantabrisch Gebergte van Noord-Spanje) en hoe deze streek het gemakkelijkst is te bereiken.

De "body" van deze website bestaat uit de blogposts die regelmatig worden geplaatst. Onze wandelingen vinden plaats in het buitengewoon fraaie Cantabrisch Gebergte van Noord-Spanje, maar tevens zijn wij er ons van bewust dat dit gebergte in Nederland en België vrijwel onbekend is.  Door middel van deze blogposts proberen wij een algemene indruk van de enorme natuurlijke verscheidenheid van deze streek te tonen. Dit gedeelte van de website kan interessant zijn voor iedere natuurliefhebber, speciaal voor de toerist die besluit om het gebied op eigen gelegenheid te ontdekken.

Een Geologische uitleg

Jarenlang was het Cantabrisch Gebergte de belangrijkste plaats voor het uitvoeren van het tweedejaars geologische veldwerk van de Nederlandse geologie student, hetgeen ik uit eerste hand kan bevestigen. De hoofdreden hiervoor was de goede ontsluitingsgraad van de gesteenten en de zeer interessante geologie, zowel qua geologische structuren en fossielen, als de unieke opeenvolging van aardlagen uit het Paleozoïcum. Ook nu wordt dit gebergte nog veel bezocht door Engelse, Duitse en Spaanse geologie studenten.

De mogelijkheden voor het organiseren van geologische excursies zijn werkelijk ongekend. In duidelijke taal wordt de geologische geschiedenis van het gebied verklaard met aandacht voor allerlei bijzondere gebeurtenissen, wiens sporen na miljoenen jaren nog kunnen worden teruggevonden in het gesteente. Zo zijn bv. de explosie van een onderzeese vulkaan (450 miljoen jaar geleden) en het vergaan van een kustbos door een tsoenamie (300 miljoen jaar geleden) gebeurtenissen die tot in de kleinste details kunnen worden bekeken.

Eén van de meest populaire geologische excursies is een meerdaagse bezoek aan de noordkust van Asturias, waarbij een veelvoud van karstverschijnselen worden bezocht. Het unieke aan dit karstgebied is het samenspel tussen de "gewone karst", veroorzaakt door de oplossende werking van beken en regenwater, en de "kustkarst", veroorzaakt door de inwerking van de zee op de tientallen meters hoge kalkstenen rotskliffen. 

Enkele voorbeelden waarbij dit "samenspel" heeft geleid tot zeer bijzondere karstverschijnselen:

• De stranden die gevormd worden op de bodem van grote uithollingen in het kalkgesteente (dolines), die bij iedere vloed vol water lopen via een gedeeltelijk toegankelijke grottenstelsel dat in verbinding staat met de zee. 
• De "bufonen", grote of kleine schachten in het kalksteen die in verbinding staan met de zee via een stelsel van onderaardse holten. De golven die deze holten binnendringen persen de aanwezige lucht samen zodat deze met geweld door zgn. "blaasgaten" wordt geperst. Vooral tijdens een ruwe zee kan het blazen tot op grote afstand worden gehoord. Dezelfde bufonen kunnen echter een nog veel groter spektakel vormen: een enorme hoeveelheid water die als bij een walvis (of een "geiser") tot wel 40 meter hoog de lucht inspuit. Hierbij is enige afstand houden wel van belang, want de waterkolom kan een menselijk lichaam gemakkelijk meesleuren.
• Grotten gelegen in de basis van de zeekliffen, alleen toegankelijk of tijdens laag water, of via een tweede ingang.

Bovendien bevinden al deze karstverschijnselen zich in een landschappelijk zeer aantrekkelik gebied!

Genieten van wilde planten en dieren

Behalve wilde orchideeën zijn er natuurlijk nog veel meer wilde planten waarvan er velen in de Benelux zeer zeldzaam zijn of gewoonweg niet (meer) voorkomen. Het Cantabrisch Gebergte behoort tot één van de rijkste gebieden van Europa wat betreft de flora. De redenen hiervoor zijn velerlei, echter de belangrijkste zijn:

Het Cantabrische Gebergte ligt gedeeltelijke in de zone van het Atlantische Zeeklimaat en gedeeltelijk in de zone van het Middellandse Zeeklimaat, dit gekoppeld aan de specifieke eigenschappen van een klimaat in de bergen. Terwijl het aan de voet van het gebergte aan de noordkust van Spanje vrijwel nooit vriest, heerst er rondom de hogere toppen (hoogte tot zo´n 2650 meter) een duidelijk Alpien klimaat. De heersende klimaten worden samengevat in "Biogeografische regio´s van het Cantabrisch Gebergte".

Een belangrijk voordeel van al die verschillende klimaten is een grote spreiding van de bloeitijd.
Bijvoorbeeld, aan het eind van de winter en het vroege voorjaar staan vele planten van de kuststrook en de lagere bergen van Asturias al volop in bloei. Vanaf eind april tot en met eind juni is het zuidelijk gedeelte van het Cantabrisch Gebergte en de aansluitende hoogvlakte één en al bloemenpracht. Juli en augustus zijn de maanden bij uitstek voor de bestudering van de alpiene flora rondom de hogere bergtoppen. In de Picos de Europa verdwijnt de sneeuw op vele plaatsen pas eind juli en verschijnen vele zeldzame bloemen pas in augustus.

Ook het dierenleven is rijk en gevarieerd. Het Cantabrisch Gebergte is bv. het bolwerk van de Iberische grijze wolf, die eind zestiger jaren door een eeuwenlange vervolging op punt van uitsterven stond. Een kentering in de publieke opinie kwam nog net op tijd, hetgeen niet in de laatste plaats te danken was aan Felix Rodriguez de la Fuente, in Nederland het best bekend voor zijn destijds populaire natuurserie "El hombre y la tierra".

Dezelfde Felix is ook van cruciaal belang geweest voor de overleving van vele soorten roofvogels, waaronder de steenarend en de Spaanse keizerarend, de lynx en de bruine beer.  De Spaanse bruine beer komt alleen maar voor in het Cantabrisch Gebergte, waar er nog zo´n 200 leven.
Andere emblematische dieren zijn de veel voorkomende vale gier en aasgier, de met uitsterven bedreigde Cantabrische auerhoen en de in de Picos de Europa opnieuw geintroduceerde lammergier. De grote trap is te zien in enkele steppeachtige gebieden net ten zuiden van het Cantabrisch Gebergte en de monniksgier is soms als sporadische gastvogel te zien. Tot mijn persoonlijke favorieten behoren de vele kolonies ooievaars.

Tot de algemeen voorkomende grotere dieren behoren bv. de vele marterachtigen (otter, das, marter, enz.), everzwijnen, vossen, reeën, edelherten, gemzen en wilde geiten.

De waarnemingskans van bv. de ree, het edelhert,  de gems, de grote trap, de vale gier en de ooievaar is groot, mits men zich op de juiste tijd op de juiste plaats bevindt. Enkele andere dieren zijn altijd zeer moeilijk waar te nemen, waaronder de bruine beer, de wolf, de Cantabrische auerhoen en de lammergier.

Het opsporen van wilde orchideeën

De kenners zullen het ongetwijfeld met mij eens zijn dat het opsporen, bestuderen en fotograferen van wilde orchideeën behoord tot de meest inspirerende en bevredigende bezigheden in de vrije natuur. Ik bezoek grotten, daal af in kloven en beklim bergen, maar zelden beleef ik die opwinding die je voelt bij het vinden van een "nieuwe" orchidee.

Spanje is een echt orchideeënland en het Cantabrisch Gebergte is zeker geen uitzondering. Integendeel, de samenkomst van meerdere biogeografische regio´s en de aanwezigheid van maar liefst 5 verschillende klimaten, tezamen met een eeuwenlange traditionele veeteelt hebben geleid tot een grote orchideeënrijkdom.

De laatste jaren heb ik me gespecialiseerd in de wilde orchideeën van de mij omringende gebergten. Hierbij zijn er vele soorten gevonden die in Nederland en België zeldzaam of zeer zeldzaam zijn, benevens een aantal mediterrane orchideeën die meer naar het noorden van Europa niet voorkomen. Het opsporen van de rijke locaties is een bevredigende doch zeer tijdrovende bezigheid. Persoonlijk zou ik er veel voor over hebben als ik in een ver afgelegen en onbekend gebied iemand zou kunnen vinden die bereid zou zijn om me de plaatselijke orchideeënrijkdom te tonen. Om dezelfde reden ben ik bereid tot het gidsen van de echte liefhebber naar de geheime plekjes die zelfs de plaatselijke boswachters niet kennen. Een onoverkomelijke voorwaarde is echter wel dat de deelnemers aan de excursies een uiterste voorzichtigheid in acht nemen, zodat zowel de planten zelf als hun leefomgeving (habitat) geen schade ondervinden van onze aanwezigheid.

De verschillende orchideeën hebben ieder hun eigen bloeitijd, met als hoogtepunt de maanden mei, juni en juli. Het gunstigste tijdstip van de excursie hangt dus in grote mate samen met de samenstelling van de gewenste te observeren orchideeën (de doelsoorten).